My, opowiadacze i opowiadaczki, twórcy i spadkobiercy żywego słowa, ogłaszamy ten manifest jako wyraz naszej wspólnej tożsamości, odpowiedzialności i nadziei.
Wierzymy, że opowieść jest jednym z najstarszych sposobów budowania więzi między ludźmi. Zanim zapisano pierwsze księgi, zanim powstały szkoły, teatry i biblioteki, ludzie gromadzili się wokół słowa. Opowiadali, aby przekazać pamięć, doświadczenie, wiedzę i marzenia. W tej wielowiekowej tradycji odnajdujemy swoje miejsce.
Jesteśmy opowiadaczami.
Posługujemy się żywą narracją ustną jako podstawowym medium twórczym. Nasza praktyka rodzi się w spotkaniu z drugim człowiekiem. Istnieje tu i teraz, w konkretnej przestrzeni i czasie, w niepowtarzalnej relacji między mówiącym a słuchającym. Każda opowieść jest wydarzeniem. Każde spotkanie przynosi nowy sens.
Czerpiemy z dziedzictwa tych, którzy przez pokolenia przekazywali historie, wiedzę i pamięć żywym słowem. Jesteśmy spadkobiercami tej tradycji, lecz działamy we współczesnym świecie. Opowiadamy w bibliotekach i domach kultury, w szkołach i muzeach, na festiwalach i ulicach miast, w małych społecznościach i wielkich instytucjach. Naszym narzędziem jest słowo, naszą przestrzenią jest spotkanie, a naszą sztuką jest obecność.
Uznajemy opowiadanie ustne za odrębną praktykę twórczą. Może ono korzystać z różnorodnych środków wyrazu, czerpać z teatru, literatury, edukacji i wielu innych dziedzin. Jednak w jego centrum pozostaje opowieść oraz żywa relacja między narratorem a słuchaczami.
Nasza praca wymaga wyobraźni, wiedzy, uważności, odwagi i odpowiedzialności. Odkrywamy, tworzymy i ożywiamy historie. Improwizujemy, reagujemy na ludzi i okoliczności, słuchamy równie uważnie, jak mówimy. Wiemy, że znaczenie opowieści rodzi się nie tylko w słowach, lecz również w relacjach, jakie dzięki nim powstają.
Wierzymy, że opowiadanie ustne jest ważną częścią życia społecznego i kulturalnego. Wzmacnia zdolność komunikacji, rozwija wyobraźnię, buduje wspólnotę i tworzy przestrzeń dialogu. Pozwala spotkać się osobom z różnych środowisk, pokoleń i doświadczeń. Chroni i przekazuje dziedzictwo niematerialne, jednocześnie pomagając opowiadać świat na nowo.
Naszą działalność opieramy na odpowiedzialności za słowo.
Szanujemy naszych słuchaczy. Szanujemy źródła opowieści. Szanujemy różnorodność kultur, tradycji, języków i doświadczeń. Dążymy do uczciwości, rzetelności i autentyczności. Jesteśmy świadomi siły narracji i chcemy wykorzystywać ją w sposób odpowiedzialny, budujący zaufanie, porozumienie i wspólne dobro.
Uznajemy różnorodność środowiska opowiadaczy za jego największą siłę. Działamy w różnych estetykach, nurtach i tradycjach. Tworzymy w kontekstach artystycznych, edukacyjnych, społecznych, wychowawczych i terapeutycznych. Choć różnią nas doświadczenia, łączy nas wspólny rdzeń: żywa opowieść, spotkanie z drugim człowiekiem oraz wiara w znaczenie słowa mówionego.
Dlatego wspólnie dążymy do budowania silnego i świadomego środowiska opowiadaczy.
Dążymy do rozwoju sztuki opowiadania ustnego oraz troski o jej jakość. Dążymy do rozwijania kompetencji, wymiany doświadczeń i wzajemnego wsparcia. Dążymy do uznania opowiadania ustnego jako wartościowej praktyki twórczej, społecznej i zawodowej. Dążymy do budowania partnerskiej współpracy z instytucjami kultury, edukacji, nauki i administracji publicznej. Dążymy do tego, aby sztuka opowiadania była widoczna, rozpoznawalna i dostępna dla wszystkich, którzy chcą jej słuchać i ją rozwijać.
Manifest ten kierujemy do opowiadaczy, twórców kultury, nauczycieli, animatorów, badaczy, instytucji publicznych oraz wszystkich odbiorców opowieści. Zapraszamy do wspólnego tworzenia przestrzeni, w której żywe słowo nadal będzie łączyć ludzi, budować wspólnoty i nadawać sens naszym doświadczeniom.
My, niżej podpisani, przyjmujemy niniejszy manifest jako wspólną deklarację środowiska opowiadaczy w Polsce, a zarazem zobowiązanie do ochrony, rozwoju i upowszechniania sztuki opowiadania ustnego.
Radom, dn. 22 sierpnia 2026 r.
